Platforma SaaS czy własna dokumentacja

Na rynku działają platformy, które obiecują wygenerowanie deklaracji zgodności PPWR na podstawie danych o opakowaniu. Pytanie, czy takie narzędzie zastąpi zewnętrzne wsparcie przy dokumentacji, wraca w naszej korespondencji mniej więcej co dwa tygodnie. Odpowiedź zależy od skali i od tego, w którym miejscu zatrzymuje się dana firma.

Poniżej rozwinięcie tej tezy: jak taka platforma wygląda na konkretnym przykładzie, co robi dobrze, gdzie przebiega granica jej zastosowania i czym różni się od tego, co wykonujemy my.

1. Platforma do PPWR na przykładzie niemieckiej Recydy

Recyda GmbH ma siedzibę we Freiburgu i jest prowadzona przez Vivian Loftin, Annę Zießow i Christiana Knoblocha. W marcu 2023 roku zamknęła rundę finansowania o wartości 1,75 mln euro z funduszem Speedinvest jako inwestorem wiodącym. Oferowanym produktem jest platforma SaaS do zarządzania danymi o opakowaniach: ocena recyklowalności według norm krajowych i międzynarodowych, naliczanie oraz rozliczanie opłat w systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta w ponad dwudziestu krajach, a także moduł PPWR obejmujący deklaracje zgodności i dokumentację techniczną w zakresie art. 5 i 11 oraz ocenę gotowości na wymagania art. 6.

Wśród klientów wymienionych publicznie na stronie spółki znajdują się Beiersdorf, KAO, adapa Group oraz DMK Deutsches Milchkontor. Profil tych podmiotów jest informacją samą w sobie: międzynarodowe koncerny z branży dóbr konsumpcyjnych i dostawcy opakowań, dysponujący portfelami liczonymi w setkach indeksów i obecni jednocześnie na kilkunastu rynkach. Według opisu wdrożenia Beiersdorf skrócił w ten sposób ocenę recyklowalności setek pozycji asortymentowych z tygodni do sekund.

2. Mocne strony rozwiązania programowego

Trzy obszary, w których przewaga oprogramowania nad pracą ręczną jest bezdyskusyjna.

Przeliczanie portfela. Przy czterystu indeksach ręczna ocena recyklowalności stanowi zadanie na kwartał, a po zmianie kryteriów — na kolejny. Model zaimplementowany w oprogramowaniu przelicza całość po modyfikacji pojedynczego parametru.

Opłaty w systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Stawki i zasady ekomodulacji różnią się między państwami i ulegają corocznym zmianom. Utrzymywanie takiej bazy stanowi odrębny produkt. Nie prowadzimy tego rodzaju usług — przedsiębiorstwo rozliczające opłaty opakowaniowe w kilkunastu krajach powinno szukać wsparcia gdzie indziej.

Wsparcie na etapie projektowania. Gdy dział rozwoju porównuje trzy warianty laminatu, natychmiastowa ocena każdego z nich realnie zmienia sposób pracy. Dokumentacja opracowywana po zakończeniu projektu tej funkcji nie pełni.

3. Granica zastosowania oprogramowania

Każdy system ocenia to, co zostanie do niego wprowadzone. Trudność, z jaką zgłaszają się do nas polscy producenci, rzadko polega na niemożności obliczenia recyklowalności. Polega na tym, że nie wiadomo, co wprowadzić — a tego nie rozstrzygnie żaden algorytm, ponieważ nie są to obliczenia.

Pytania realnie blokujące dokumentację brzmią inaczej. Czy dany wyrób jest opakowaniem w rozumieniu rozporządzenia. Kto jest jego wytwórcą — przedsiębiorstwo czy jego dostawca. Czy deklaracja otrzymana od dostawcy obejmuje gotowy karton, czy wyłącznie tekturę przed nadrukiem. Czy dokument otrzymany od kontrahenta spoza Unii stanowi dowód. Czy odbiorca zagraniczny ma podstawy, przesyłając własny wzór deklaracji do podpisu.

Żadne z tych pytań nie dotyczy danych. Wszystkie wymagają przeczytania konkretnego dokumentu, zestawienia go z konkretnym opakowaniem i podjęcia rozstrzygnięcia, które ktoś następnie podpisuje. Siedem takich sytuacji opisaliśmy w odrębnym artykule; żadnej z nich nie rozwiązuje wprowadzenie lepszych danych.

Istnieje też granica wspólna dla obu rozwiązań. Odpowiedzialność za zgodność pozostaje przy wytwórcy. Ocenę zgodności może przeprowadzić podmiot działający w jego imieniu — laboratorium, doradca lub oprogramowanie — wytwórca musi jednak przyjąć dokumentację techniczną jako własną, a odpowiedzialności prawnej nie przenosi żadna umowa. Narzędzie obiecujące inaczej obiecuje coś, czego rozporządzenie nie przewiduje.

4. Zakres naszej pracy

Różnica sprowadza się do jednego: czytamy dokumenty dostawców, zamiast prosić klienta o przepisanie z nich danych.

Prace rozpoczynamy od ustalenia roli — czy przedsiębiorstwo występuje jako wytwórca, dostawca, importer, czy wyłącznie dystrybutor. Ten jeden krok potrafi zawęzić zakres z dwudziestu pozycji do trzech. Zdarzyło się nam odstąpić od zlecenia i poinformować klienta, że pakiet nie jest mu potrzebny, ponieważ wytwórcą pozostaje jego polski dostawca. Dalej następuje podział na rodziny opakowań, przegląd dokumentów wraz z oceną mocy dowodowej każdego z nich, opracowanie dokumentacji technicznej i projektu deklaracji dla każdej rodziny, rejestr źródeł oraz wzory pism, którymi klient uzupełnia brakujące informacje u dostawców.

Gdy w dokumencie dostawcy brakuje istotnej informacji, przekazujemy klientowi gotowe zapytanie, zamiast proponować badanie. W jednej ze spraw dostawca taśm wydał po takim pytaniu nową deklarację, odnoszącą limit metali wprost do gotowej taśmy wraz z komponentami nadruku — badanie przestało być potrzebne. Prowadzimy laboratorium i mimo to uznajemy takie rozwiązanie za właściwsze niż sprzedaż oznaczenia.

5. Kryteria wyboru

Powiązane artykuły

• Osiem mitów o PPWR, które utrudniają przygotowanie dokumentacji opakowań
• Struktura dokumentacji PPWR: co stoi za deklaracją zgodności opakowania
• PPWR w praktyce: siedem miejsc, w których dokumentacja opakowania się nie domyka
• Metale ciężkie w opakowaniach: limit 100 mg/kg — badać czy wystarczy dokument?