Markizy, żaluzje wewnętrzne, zasłony plisowane czy zasłony międzyszybowe to – z punktu widzenia normy PN-EN 13125 – odrębna grupa wyrobów, oceniana według innych kryteriów niż rolety i okiennice. Zamiast samej szczeliny obwodowej, w grę wchodzi tu również przepuszczalność powietrza przez samą tkaninę lub kurtynę. W tym artykule, drugim z serii o PN-EN 13125, pokazujemy, jak normę stosuje się do zasłon zewnętrznych, wewnętrznych i międzyszybowych oraz jaki wpływ na wynik ma powłoka niskoemisyjna.
W skrócie
- Markizy, rolety wewnętrzne, zasłony plisowane i zasłony międzyszybowe są klasyfikowane wg rozdziału 5 normy PN-EN 13125, niezależnie od żaluzji i okiennic z rozdziału 4.
- Kryterium to wskaźnik 2e = Atot + 10F, łączący szczeliny obwodowe z porowatością/otworami w kurtynie.
- Zasłony zewnętrzne mają 3 klasy o wartościach ΔR od 0,08 do 0,14 m²K/W; zasłony wewnętrzne i międzyszybowe – własne progi 2e.
- Zasłony pionowe (wertikale) są zawsze klasy 1, niezależnie od F.
- Powłoka niskoemisyjna na zasłonie wewnętrznej lub międzyszybowej zwiększa ΔR przez współczynnik k zależny od emisyjności ε.
Jakie wyroby obejmuje ten podział
Rozdział 5 normy PN-EN 13125 dotyczy trzech grup wyrobów montowanych równolegle do okna, drzwi balkonowych lub fasady, w warstwie powietrza o grubości 15–300 mm:
- zasłony zewnętrzne – markizy pionowe, markizy fasadowe, markizy werandowe;
- zasłony wewnętrzne – żaluzje listewkowe wewnętrzne, zasłony zwijane (rolety wewnętrzne), zasłony pionowe (wertikale), zasłony fałdowane (plisowane);
- zasłony międzyszybowe – montowane w przestrzeni między taflami szkła zespolonego.
Wskaźnik 2e – szczeliny obwodowe i porowatość kurtyny
W odróżnieniu od żaluzji opisanych w rozdziale 4 normy, klasyfikacja zasłon zależy nie tylko od szczelin obwodowych, ale też od przepuszczalności powietrza samej kurtyny w pozycji rozłożonej i zamkniętej. Łączny wskaźnik wyraża się wzorem:
2e = Atot + 10F [mm]
gdzie Atot to suma szczelin obwodowych e1, e2, e3 (analogicznie jak dla żaluzji), a F to wyrażony w procentach stosunek powierzchni otworów w kurtynie do całkowitej powierzchni kurtyny. Dla tkanin F odpowiada współczynnikowi porowatości materiału. Dla żaluzji listewkowych F jest stosunkiem sumy powierzchni szczelin szczątkowych między zamkniętymi listwami do całkowitej powierzchni kurtyny – bez wykonywania dodatkowych badań norma pozwala przyjąć dla nich ryczałtową wartość F = 4%.
Klasyfikacja zasłon zewnętrznych
Markizy pionowe, fasadowe i werandowe klasyfikuje się w trzech klasach, na podstawie wartości 2e:
| Klasa | Charakterystyka | Kryterium 2e | ΔR [m²K/W] |
|---|---|---|---|
| 1 | Wysoka i bardzo wysoka przepuszczalność powietrza | 2e ≥ 35 mm | 0,08 |
| 2 | Średnia przepuszczalność powietrza | 8 mm ≤ 2e < 35 mm | 0,11 |
| 3 | Niska przepuszczalność powietrza | 2e < 8 mm | 0,14 |
Klasyfikacja zasłon wewnętrznych i międzyszybowych
Żaluzje listewkowe wewnętrzne, rolety wewnętrzne, zasłony plisowane oraz zasłony międzyszybowe mają własną tabelę klas, z wyższymi progami 2e niż zasłony zewnętrzne:
| Klasa | Charakterystyka | Kryterium 2e | ΔR [m²K/W] |
|---|---|---|---|
| 1 | Wysoka i bardzo wysoka przepuszczalność powietrza | 2e ≥ 80 mm | 0,08 |
| 2 | Średnia przepuszczalność powietrza | 20 mm ≤ 2e < 80 mm | 0,11 |
| 3 | Niska przepuszczalność powietrza | 2e < 20 mm | 0,14 |
Zasłony pionowe (wertikale) są zawsze klasyfikowane jako klasa 1, niezależnie od obliczonej wartości 2e. Dla zasłon międzyszybowych podane wartości ΔR są poprawne tylko wtedy, gdy kurtyna w pozycji zamkniętej tworzy z każdej strony wolna przestrzeń o grubości co najmniej 12 mm między zasłoną a szybami – w przeciwnym razie, zwłaszcza dla metalowych żaluzji listewkowych, rzeczywiste osiągi cieplne mogą być znacznie niższe.
Typowe szczeliny obwodowe – tabele pomocnicze z załącznika B
Informacyjny załącznik B normy podaje typowe wartości szczelin e1 (dolna), e2 (górna) i e3 (boczna) dla zasłon wewnętrznych, w zależności od rodzaju wyrobu, jego położenia względem ramy okiennej oraz dokładności montażu („dokładna” lub „regulowana”, czyli wymagająca pomiaru po zamontowaniu). Przykładowo dla zasłony plisowanej montowanej w ramie, przy instalacji dokładnej, wszystkie szczeliny e1 i e2 wynoszą 0 mm, a e3 – 20 mm. Dla żaluzji listewkowej w ramie, instalacja regulowana, typowe wartości to e1 = 5 mm, e2 = 3 mm, e3 = 3 mm. Te orientacyjne dane pozwalają producentowi już na etapie projektowania oszacować, do której klasy może trafić jego wyrób, zanim zleci pełne badania.
Wpływ powłoki niskoemisyjnej – współczynnik k
Coraz więcej zasłon wewnętrznych i międzyszybowych ma na jednej stronie powłokę o niskiej emisyjności, poprawiającą izolacyjność termiczną. Norma uwzględnia ten efekt, nakazując pomnożenie wartości ΔR z tabeli klas przez współczynnik k:
- dla zasłon wewnętrznych z powłoką niskoemisyjną po stronie sąsiadującej z oszkleniem: k = 1 + 1,54 · (1 − ε/0,9)²;
- dla zasłon międzyszybowych z powłoką niskoemisyjną na jednej stronie: k = 1 + 2 · (1 − ε/0,9)².
W obu wzorach ε oznacza emisyjność danej strony zasłony, wyznaczaną zgodnie z normą EN 673. Im niższa emisyjność powłoki, tym wyższy współczynnik k, a więc tym większy efektywny dodatkowy opór cieplny ΔR przypisany zasłonie.
Znaczenie dla producentów i projektantów
Dla producentów markiz, rolet wewnętrznych i zasłon plisowanych klasyfikacja wg PN-EN 13125 jest podstawą do deklarowania wpływu wyrobu na izolacyjność termiczną przegrody przeszklonej – wartość ΔR (po uwzględnieniu współczynnika k, jeśli dotyczy) wchodzi do obliczeń Uw wg EN ISO 10077-1. W laboratorium proces ten zaczyna się od ustalenia rzeczywistych szczelin e1–e3 oraz parametru F dla konkretnego wyrobu i sposobu montażu, a w przypadku powłok niskoemisyjnych – również od wyznaczenia emisyjności ε wg EN 673. Tak skompletowane dane pozwalają jednoznacznie przypisać produktowi klasę i policzyć finalne ΔR dla konkretnej konfiguracji montażowej.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się klasyfikacja zasłon od klasyfikacji żaluzji wg PN-EN 13125?
Żaluzje i okiennice (rozdział 4 normy) klasyfikuje się na podstawie samej szczeliny całkowitej etot. Zasłony – markizy, rolety wewnętrzne, plisy i zasłony międzyszybowe (rozdział 5) – ocenia się dodatkowo pod kątem przepuszczalności powietrza przez kurtynę, za pomocą wskaźnika 2e = Atot + 10F.
Czy zasłony pionowe muszą być badane, aby otrzymać klasę 1?
Nie – norma wprost przypisuje zasłonom pionowym (wertikalom) klasę 1, niezależnie od obliczonej wartości parametru F i wskaźnika 2e.
Co się stanie, jeśli zasłona międzyszybowa nie zachowuje wymaganej przestrzeni 12 mm od szyb?
Norma zaznacza, że wartości ΔR dla zasłon międzyszybowych obowiązują tylko wtedy, gdy po obu stronach zamkniętej kurtyny istnieje wolna przestrzeń co najmniej 12 mm. Jeśli ten warunek nie jest spełniony, rzeczywiste osiągi cieplne zasłony – zwłaszcza metalowej żaluzji listewkowej – mogą być istotnie ograniczone, co należy uwzględnić indywidualnie.
