Klasa wiatrowa rolet i żaluzji: rozszerzenie wyniku na wymiary

Badanie odporności na obciążenie wiatrem wykonuje się na jednej próbce, a sprzedaje się roletę albo żaluzję w setkach wymiarów. Pytanie, na które musi odpowiedzieć dokumentacja producenta, brzmi: do jakich wymiarów sięga wynik z tej próbki. Odpowiedź „do wszystkich” jest błędna, a odpowiedź „tylko do tego jednego” jest niepraktyczna. Prawidłowa jest tabela: klasa w funkcji szerokości i wysokości, z uzasadnieniem, skąd się wzięła.

Skąd bierze się klasa

Normy wyrobu — PN-EN 13659 dla żaluzji i rolet zewnętrznych, PN-EN 13561 dla markiz — klasyfikują odporność na wiatr w sześciu klasach według ciśnienia nominalnego, przy którym wyrób musi pozostać sprawny, i ciśnienia bezpieczeństwa (1,5 × nominalne), przy którym nie może ulec zniszczeniu ani wypadnięciu z prowadzenia. Metodę badania opisuje PN-EN 1932: obciążenie równomierne (worki, poduszki pneumatyczne albo komora) przykładane w sekwencji rosnącej, pomiar ugięcia i sprawdzenie działania po każdym stopniu.

Przeliczenie na prędkość wiatru w ostatniej kolumnie służy tylko do wyobrażenia sobie skali — norma klasyfikuje ciśnieniem, a rzeczywiste ciśnienie na fasadzie zależy od wysokości budynku, terenu i strefy wiatrowej (Eurokod 1, PN-EN 1991-1-4).

Wymiary próbki

PN-EN 1932 wymaga badania próbki reprezentatywnej dla zakresu, który producent chce objąć — w praktyce oznacza to wymiar największy albo najbardziej niekorzystny z oferty, a dla żaluzji fasadowych norma podaje stałe wymiary próbki (w naszym laboratorium badamy standardowo 2000 × 2500 mm). Wynik uzyskany na tej próbce obowiązuje bez dodatkowych warunków dla wyrobów tej samej konstrukcji o wymiarach mniejszych lub równych. Problem zaczyna się, gdy oferta sięga 5000 mm szerokości i 4500 mm wysokości, a próbka miała 2000 × 2500.

Dlaczego większy wymiar to inny wynik

Przy żaluzji z lamelami poziomymi obciążenie wiatrem przenosi każda lamela jako belka między prowadnicami. Podwojenie szerokości oznacza czterokrotny wzrost ugięcia przy tym samym ciśnieniu, bo ugięcie belki rośnie z czwartą potęgą rozpiętości. Kryterium ugięcia w badaniu (dla żaluzji przyjmuje się granicę rzędu L/10, gdzie L to szerokość) zostaje więc przekroczone przy niższej klasie. Wysokość działa inaczej: więcej lameli to większa siła sumaryczna przenoszona na prowadnice i ich mocowanie, ale ugięcie pojedynczej lameli się nie zmienia. Dla rolety z pancerzem w prowadnicach decyduje wysunięcie pancerza z prowadnicy pod naporem — i tu z kolei rośnie znaczenie szerokości.

Jak uzasadnić rozszerzenie w górę

Podobne podejście stosują niemieckie wytyczne branżowe dla producentów osłon (tabele granicznych prędkości wiatru w funkcji wymiaru, publikowane przez zrzeszenia BVRS i VSR/IVRSA). Nie są one normą, ale są sprawdzoną praktyką inżynierską, do której można się odwołać w uzasadnieniu.

Co wpisać do deklaracji

Deklaracja właściwości użytkowych podaje klasę odporności na wiatr dla typu wyrobu. Jeżeli klasa zależy od wymiaru, w dokumentacji towarzyszącej (karta techniczna, instrukcja, cennik) musi być tabela, z której klient odczyta klasę dla swojego wymiaru — a w dokumentacji technicznej producenta uzasadnienie tej tabeli. Deklarowanie klasy 3 „dla wszystkich wymiarów” na podstawie próbki 2000 × 2500 przy ofercie do 5000 mm jest deklaracją bez pokrycia, którą organ nadzoru może zakwestionować po jednym badaniu kontrolnym.