Badanie żaluzji zewnętrznych EVB wg PN-EN 1932 – próbka 2,0 × 2,5 m i sekwencje obciążeń

Żaluzje zewnętrzne EVB (External Venetian Blind) to osłony o specyficznej konstrukcji – ruchome lamele zawieszone na linkach lub prowadzone w szynach bocznych. PN-EN 1932 poświęca im odrębny punkt 8.2, a jedna z zawartych w nim uwag (NOTE) wprowadza zasadę, która odróżnia EVB od wszystkich innych osłon opisanych w normie: niezależnie od rzeczywistych wymiarów produktu, próbka do badania odporności na wiatr ma zawsze te same wymiary – 2,0 × 2,5 m. W tym artykule wyjaśniamy, skąd ta zasada się bierze i jak wygląda samo badanie EVB.

W skrócie

• Żaluzje zewnętrzne EVB badane są wg punktu 8.2 PN-EN 1932, niezależnie od tego, czy są prowadzone linkowo, czy w szynach bocznych.
• Próbka do badania ma stałe wymiary: szerokość L = 2,0 m, wysokość H = 2,5 m – niezależnie od deklarowanych wymiarów maksymalnych produktu.
• Uwaga (NOTE) w normie wyjaśnia, że te wymiary przyjęto, bo żaluzje EVB bywają bardzo duże (np. 6 m szerokości lub 5 m wysokości) – wymiary niekompatybilne z większością istniejącego wyposażenia badawczego.
• Badanie wykonuje się metodą obciążenia N°3 (komora ciśnieniowa, ewentualnie z folią), z dodatkową ramą ochronną prowadnic.
• Liczba i przebieg sekwencji różnią się dla EVB prowadzonych linkowo (4 sekwencje) i w szynach (3 sekwencje); dla EVB szynowych obowiązuje kryterium przemieszczenia D₁−D₀ < L/10.

Dlaczego próbka EVB ma stałe wymiary 2,0 × 2,5 m

Dla większości osłon opisanych w PN-EN 1932 próbka do badań odzwierciedla deklarowane przez producenta wymiary maksymalne (L_max, H_max) – stosuje się wtedy ogólną zasadę z punktu 4.2 (warianty L_max×H₀ i L₀×H_max). Dla żaluzji EVB norma robi wyjątek. Punkt 8.2.3 „Positioning and dimensions of sample” podaje jednoznacznie:

Próbka powinna mieć następujące wymiary: szerokość L = 2,0 m, wysokość H = 2,5 m.

Norma od razu wyjaśnia powód tej zasady w uwadze (NOTE): żaluzje zewnętrzne EVB mogą mieć bardzo duże wymiary – przykładowo 6 m szerokości lub 5 m wysokości – które są niekompatybilne z większością istniejącego wyposażenia badawczego. Wprowadzenie jednego, stałego rozmiaru próbki 2,0 × 2,5 m pozwala wykonać badanie w typowej komorze ciśnieniowej, zachowując porównywalność wyników między różnymi laboratoriami i producentami, niezależnie od tego, jak duże żaluzje dany producent faktycznie oferuje.

W praktyce oznacza to, że wynik badania odporności na wiatr żaluzji EVB – i przypisana mu klasa wg PN-EN 13561 – odnosi się do próbki o znormalizowanym rozmiarze 2,0 × 2,5 m, a nie do konkretnego, największego wariantu z oferty producenta.

Metoda obciążenia N°3 i rola folii

Badanie EVB wykonuje się metodą obciążenia N°3 – w komorze ciśnieniowej, w której kontrolowane ciśnienie powietrza działa na lamele żaluzji z dokładnością ±5% mierzonego ciśnienia. Jeśli ciśnienie ma być przeniesione za pomocą szczelnej, nierozciągliwej folii (o współczynniku tarcia maks. 0,50), norma określa minimalne wymiary takiej folii względem wymiarów żaluzji oraz odległości mocowania folii od osi kurtyny – folia musi być na tyle większa od żaluzji i zamocowana na tyle luźno, by nie była w pełni rozciągnięta przy zadanym ciśnieniu.

Dla żaluzji EVB prowadzonych w szynach norma wymaga dodatkowo zastosowania bocznej ramy ochronnej, która zapobiega bezpośredniemu działaniu ciśnienia na same prowadnice – badaniu poddawana jest wyłącznie kurtyna z lamelami, a nie konstrukcja prowadnic jako odrębny element.

Sekwencje badania – żaluzje linkowe i szynowe

Liczba i przebieg sekwencji badawczych zależą od sposobu prowadzenia żaluzji:

Wartości ciśnień nominalnego p_N i bezpiecznego p_S odpowiadają klasie odporności na wiatr wg PN-EN 13561 i – tak jak w innych badaniach wg PN-EN 1932 – wiążą się relacją p_S = 1,2 × p_N.

Kryteria oceny

Dla żaluzji EVB prowadzonych w szynach kluczowe jest kryterium przemieszczenia poziomego kurtyny pod obciążeniem nominalnym:

D₁ − D₀ < L / 10

czyli różnica przemieszczeń zmierzonych przed i po przyłożeniu ciśnienia nominalnego musi być mniejsza niż 1/10 szerokości próbki L. Dodatkowo po obciążeniu nominalnym nie może wystąpić trwała deformacja lameli, główki górnej ani prowadnic, a po obciążeniu bezpiecznym – żadne pęknięcia, wyjście kurtyny z prowadnic ani rozdarcia. Dla żaluzji prowadzonych linkowo ocenie podlega dodatkowo brak nadmiernego przemieszczenia taśmy nośnej lameli oraz brak utraty naciągu linki po cyklu obciążenia bezpiecznego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy producent może zażądać badania EVB w jego rzeczywistych wymiarach maksymalnych?

PN-EN 1932 dla żaluzji EVB nie przewiduje takiej opcji jako podstawy klasyfikacji – punkt 8.2.3 wprost określa stałe wymiary próbki 2,0 × 2,5 m, niezależnie od deklarowanych wymiarów maksymalnych produktu. To rozwiązanie celowe, uzasadnione uwagą normy o niekompatybilności większych wymiarów z typowym wyposażeniem badawczym.

Czym różni się badanie EVB linkowych od szynowych?

EVB prowadzone linkowo badane są w czterech sekwencjach (z dodatkowym cyklem powrotu do obciążenia wstępnego i kontrolą naciągu linki oraz taśmy nośnej lameli), natomiast EVB prowadzone w szynach – w trzech sekwencjach, z kryterium przemieszczenia poziomego D₁−D₀ < L/10 pod obciążeniem nominalnym.

Jak rozumieć kryterium D₁−D₀ < L/10?

D₀ to położenie kurtyny zmierzone przed przyłożeniem ciśnienia nominalnego, a D₁ – po jego przyłożeniu. Różnica między tymi pomiarami to przemieszczenie poziome kurtyny pod wpływem wiatru. Norma wymaga, by to przemieszczenie było mniejsze niż 1/10 szerokości próbki L (czyli dla próbki 2,0 m – mniej niż 0,2 m), co ma zapewnić, że żaluzja nie ugina się nadmiernie i nie traci kontaktu z prowadnicami.