Rolety zewnętrzne typu screen – z techniczną tkaniną przepuszczającą światło, prowadzoną w prowadnicach bocznych – są coraz częściej stosowane jako ochrona przeciwsłoneczna fasad i ogrodów zimowych. Ich odporność na wiatr bada się wg PN-EN 1932, ale tkanina typu screen ma jedną istotną cechę, która wpływa na sam przebieg badania: dużą przepuszczalność powietrza. W tym artykule wyjaśniamy, jak norma traktuje ten typ rolet i jakie kryteria muszą zostać spełnione.
W skrócie
- Rolety screen z prowadnicami bocznymi i tkaniną prowadzoną w prowadnicach, bez systemu naciągu, badane są wg punktu 7.4 PN-EN 1932.
- Tkaniny screen mają zwykle wysoki współczynnik przepuszczalności (otwartości) tkaniny Co, wyznaczany wg EN 14500.
- Jeśli Co > 20%, obciążenie nominalne redukuje się: FN-Co>20% = FN × (1 − Co).
- Obciążenie nakładane jest metodą N°2 (mata dociskowa) lub N°3 (komora ciśnieniowa, ewentualnie z folią).
- Kryteria oceny: brak rozdzierania tkaniny, brak pęknięć, brak trwałych deformacji i brak wyjścia z prowadnic po obciążeniu bezpiecznym.
Gdzie w normie szukać rolet typu screen
PN-EN 1932 nie wyodrębnia osobnego rozdziału dla rolet „screen” jako nazwy handlowej. Konstrukcyjnie jest to osłona z prowadnicą boczną, w której prowadzenie odbywa się przez listwę dolną i samą tkaninę, bez dodatkowego systemu naciągu – a to opisuje punkt 7.4 normy: „Awnings with lateral guiderail with fabric running into the lateral rails without tension system”. W tym samym punkcie norma wymienia jako przykłady osłony fasadowe, markizy wertykalne oraz moskitiery – wszystkie łączy ten sam schemat prowadzenia tkaniny, różni je głównie gęstość i przepuszczalność materiału.
Próbka do badań musi spełniać ogólne wymagania dotyczące wymiarów opisane w punkcie 4.2 normy (warianty Lmax×H₀ i L₀×Hmax), a osłona podczas badania znajduje się w pełni rozwiniętej pozycji. Jeśli roleta ma blokadę listwy dolnej, blokada musi być aktywna; jeśli listwa dolna jest wolna i nie ma blokady, należy ją unieruchomić w co najmniej dwóch punktach na czas badania.
Współczynnik przepuszczalności tkaniny Co a obciążenie badawcze
Tkaniny screen charakteryzują się współczynnikiem otwartości (openness factor) Co, określanym wg EN 14500 – czyli udziałem powierzchni „przezroczystej” dla powietrza w całej powierzchni tkaniny. Im wyższy Co, tym mniejszy realny opór, jaki tkanina stawia wiatrowi, dlatego norma pozwala zredukować obciążenie nominalne, gdy Co przekracza 20%:
FN-Co>20% = FN × (1 − Co)
FS-Co>20% = γ × FN-Co>20%
gdzie FN to obciążenie nominalne wyliczone standardowo wg wzoru z Klauzuli 6 (FN = β·pN·L·H), a γ to współczynnik przejścia do obciążenia bezpiecznego. Ta sama zasada redukcji obowiązuje niezależnie od tego, czy obciążenie jest realizowane metodą N°2 (siły/obciążenie rozłożone wg Tabeli 6), czy metodą N°3 (ciśnienie wg Tabeli 7).
Przebieg badania – sekwencje obciążeń
Badanie rolety typu screen wg punktu 7.4 normy przebiega w kilku sekwencjach, w których obciążenie bezpieczne FS (lub FS-Co>20%) przykładane jest na 2 minuty, a ocena następuje po zwolnieniu obciążenia:
- Sekwencja 1 – obciążenie bezpieczne przyłożone z jednej strony rolety (kierunek „direct”).
- Sekwencja 2 – obciążenie bezpieczne przyłożone z przeciwnej strony rolety (kierunek „reverse”).
- Sekwencja 3 (jeśli ma zastosowanie) – wielokrotne podnoszenie listwy dolnej raz z jednej, raz z drugiej strony o odległość równą 2×d, gdzie d to maksymalny dopuszczony przez producenta odstęp tkaniny od szyby/elewacji. Sekwencja ta nie jest stosowana, jeśli konstrukcja rolety nie pozwala na taki ruch listwy lub listwa jest stale zablokowana w każdej pozycji pośredniej i w pozycji całkowicie rozwiniętej.
Kryteria oceny
Po każdej sekwencji norma wymaga sprawdzenia czterech elementów rolety:
| Sprawdzany element | Wymagany wynik |
|---|---|
| Tkanina | brak rozdzierania |
| Elementy łączące (szwy, sworznie prowadzące itp.) | brak pęknięć |
| Listwa dolna, prowadnice | brak trwałej deformacji |
| Prowadzenie tkaniny | brak wyjścia z prowadnic |
Spełnienie wszystkich czterech kryteriów po obciążeniu bezpiecznym z obu stron (a tam, gdzie ma to zastosowanie – również po sekwencji podnoszenia listwy dolnej) jest warunkiem zaliczenia badania i podstawą do przypisania rolecie klasy odporności na wiatr wg PN-EN 13561.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego dla rolet screen obciążenie bywa niższe niż dla rolet z tkaniną pełną?
Bo część wiatru przenika przez ażurową tkaninę, zamiast wywierać na nią pełny nacisk. Norma odzwierciedla to wzorem FN-Co>20% = FN × (1 − Co) – im wyższy współczynnik otwartości tkaniny Co (wyznaczany wg EN 14500), tym niższe obciążenie badawcze.
Jaką klasę odporności na wiatr może uzyskać roleta screen?
Rolety z prowadnicami bocznymi i tkaniną prowadzoną w prowadnicach należą do grupy osłon, dla których PN-EN 13561 dopuszcza klasy 4–6, czyli najwyższe z całej skali 0–6 – w przeciwieństwie np. do markiz z ramieniem składanym, ograniczonych do klasy 2. Konkretna klasa zależy jednak od wyniku badania konkretnego produktu i jego wymiarów.
Czy sekwencja podnoszenia listwy dolnej dotyczy każdej rolety screen?
Nie. Sekwencja 3 (podnoszenie listwy dolnej o 2×d) dotyczy rolet, które mają możliwość zatrzymania listwy w pozycji pośredniej – z blokadą lub bez. Jeśli listwa dolna jest zawsze blokowana w pełni rozwiniętej pozycji i nie ma możliwości ustawienia jej pośrednio, sekwencja ta nie jest wykonywana.
